محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : اسماعيل ناظم )

151

قانونچه في الطب ( فارسى )

حرارتى لطيف در بدن پديد آيد . * ويژگيهاى حمام و الحَمامُ مُسَخِّنٌ بِهَوائِهِ مُرَطِّبٌ بِمائِهِ . هواى حمام سبب گرمى بدن و آب آن موجب ترى آن مىشود . و البَيتُ الأوّل منه « 1 » مُبَرِّدٌ مُرَطِّبٌ « 2 » ، و الثَّانِى منه « 3 » مُسَخِّنٌ مُرَطِّبٌ « 4 » ، و الثّالِثُ منه « 5 » مُسَخِّنٌ مُجَفِّفٌ « 6 » . خانه نخستين يا سربينه حمام سرد و تر كننده ، خانه دوم يا صحن آن گرم و تر كننده ، و خانه سوم يا گرمخانه آن گرم و خشك كننده است . و يَنبَغى أن يُستَعمَلَ في كُلِّ بَيتٍ من بُيوتِ الحَمامِ الماءُ المُشاكِلُ « 7 » بِهَوائِهِ . فَلا يُستَعمَلُ في البَيتِ الحارِّ الماءُ البارِدُ ، ولا في البَيتِ البارِدِ الماءُ الحارُّ الشَّدِيدُ الحَرارَةِ ، فَإِنَّ ذلِكَ يُحدِثُ الإقشِعرارَ . بهتر است در هر بخش حمام از آبى استفاده شود كه با هواى آن بخش متناسب است ؛ يعنى در بخشهاى گرم از آب سرد و در بخشهاى سرد از آب بسيار گرم استفاده نگردد ، زيرا سبب بروز فراشا « 8 » در بدن مىشود . و الاستِحمامُ على الرّيقِ يُجَفِّفُ البَدَنَ ، و على الشِّبَعِ يُسَمِّنُ البَدَنَ و يَجذِبُ ناشتا به حمام رفتن بدن را خشك ، و استحمام با شكم پر به سبب

--> ( 1 ) . ب : ( منه ) ساقطة . ( 2 ) . ب : ( مبرد مرطب ) مرطب مبرد . ( 3 ) . ب : ( منه ) ساقطة . ( 4 ) . ب : و مرطب . ( 5 ) . ب : ( منه ) ساقطة . ( 6 ) . ب : و مجفف . ( 7 ) . ب : المتشاكل . ( 8 ) . قشعريره و فراشا لرز خاصي است كه در آن موي بر بدن راست مىشود و معمولا بعد تب رخ مىدهد .